.

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu aşırı hareketlilik, dikkat sorunları ve istekleri erteleyememe (dürtüsellik ) belirtileri ile giden bir psikiyatrik bozukluktur. Bir çocukta, gençte veya erişkinde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu var denebilmesi için bu belirtilerin yedi yaşından önceden beri bulunması, normal bir kişide olandan çok daha şiddetli düzeyde görülmesi gereklidir. Yani aşırı hareketlilik, dikkat dağınıklığı ve isteklerini erteleyememe belirtileri kişinin günlük yaşamını etkileyecek boyutta olmalıdır. Örneğin, 5 yaşındaki bir çocuğun erişkinlerden daha hareketli olması ve dikkatinin çok daha çabuk dağılması normaldir. Ancak bu hareketlilik ve dikkat dağınıklığı yaşıtlarıyla karşılaştırıldığında çok fazlaysa, oyun oynamasına ve yaşıtlarıyla sağlıklı ilişki kurmasına engel oluyorsa Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğundan söz edilir. Konuya biraz daha açıklık getirelim. Çocuğuna karşı ilgili, onu çok seven bir anne çocuğuna her gün bağırıp azarlamak zorunda kalıyor hatta çocuğunu itip kakmak dövmek zorunda kalıyorsa, çocuğun hareketliliği veya söz dinlememesi nedeniyle yakınlarının evine gidemiyor, eve misafir kabul etmekte zorlanıyorsa, markette, pazarda çocuğu ile olmaktan yoruluyorsa bu durum geçiştirilmemeli, mutlaka araştırılmalıdır.

Aşırı hareketlilik belirtileri:

v Çoğu zaman elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur.

v Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar.

v Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır.

v Çoğu zaman, sakin bir biçimde, boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır.

v Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır.

v Çoğu zaman çok konuşur.

Dürtüsellik belirtileri:

v Çoğu zaman sorulan soruları soru tamamlanmadan cevabını yapıştırır.

v Sırasını bekleme güçlüğü vardır.

v Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer.

Dikkat Eksikliği belirtileri:

v Dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde, işlerinde ya da diğer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar.

v Üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı etkinliklerde dikkati dağılır.

v Doğrudan kendisine konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür.

v Çoğu zaman yönergeleri izlemez ve okul ödevleri, ufak tefek işleri ya da işyerindeki görevlerini tamamlayamaz.

v Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemekte zorluk çeker.

v Çoğu zaman sürekli mental (beyinsel ) çabayı gerektiren görevlerden kaçınır, bunları sevmez ya da bunlarda yer almaya karşı isteksizdir.

v Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri kaybeder ( örneğin oyuncaklar, okul ödevleri, kalemler, kitaplar veya araç-gereçler )

v Çoğu zaman dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır.

v Günlük etkinliklerde çoğu zaman unutkandır.

Bir kişide DEHB var diyebilmek için bu belirtilerin yedi yaşından önce başlamış olması ve en az altı ay süreyle devam ediyor olması gereklidir.

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu okul çağı çocuklarında ortalama % 5-10 sıklıkta görülen bir bozukluktur. Yani her 10 veya 20 çocuktan birisinde DEHB görülmektedir.

Eğer sizler çocuğunuzda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu veya davranış sorunları olduğu konusunda şüphe içindeyseniz, ‘acaba yakında kendiliğinden geçer mi?’diyerek kendinizi oyalamayın. Aşağıdaki maddelerden her hangi birisi sizin çocuğunuzda varsa hemen bir çocuk psikiyatristine başvuruda bulunun.

ü Çocuğunuz yaşıtlarıyla karşılaştırıldığında çok daha fazla oranda hareketlilik, dikkatsizlik ve dürtüsellik ( isteklerini erteleyememe ) belirtileri gösterdiğini gözlemliyorsanız.

ü Diğer anne-babalar size çocuğunuzun kendi kendisini kontrol etmesinin çok eksik olduğunu, aşırı hareketli ve dikkatsiz olduğunu söylüyorlarsa.

ü Siz diğer anne-babalara oranla çocuğunuzu kontrol etmek veya ona zarar gelmesini önlemek için çok daha fazla çaba gösteriyorsanız.

ü Çocuğunuzun aşırı hareketli, saldırgan davranışları nedeniyle veya duygu ve isteklerini kontrol edememesinden dolayı diğer çocuklar sizin çocuğunuzla oynamaktan kaçınıyorsa.

ü Kreşte veya okulda öğretmenler veya rehberlik birimi çocuğunuzun belirgin dikkati toplama güçlüğü ya da aşırı hareketliliği bulunduğunu belirtiyorsa.

ü Siz anne-baba olarak çocuğunuzu kontrol etmede ve davranış sorunlarıyla başa çıkmada çok zorluk çektiğinizi, bazen kontrolünüzü kaybedip çocuğa fiziksel şiddet uygulamaya kalkıştığınızı veya hatta dövdüğünüzü, bu sorunlar nedeniyle kendi ruhsal durumunuzun neredeyse bozulmak üzere olduğunu düşünüyorsanız.

Kaynakça:

Aydın Cahide, Ercan Eyüp Sabri, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu,2009.