İştah bir yemeğin zevkle, neşeyle ve arzu edilerek yenmesidir. Lokmayı uzun süre ağzında çeviren, çiğnemek için zaman kazanmaya çalışan, tabağında ki yemeği bir türlü bitiremeyen bir çocuk karşısında önce aklımıza fiziksel bir rahatsızlığın var olup olmadığı gelmelidir. Örneğin; Yüksek ateş, kulak ağrısı, boğaz ağrısı, nefes almayı zorlaştıran nezle-grip gibi hastalıklar çocuğun sofrada nazlanmasına neden olabilir. Ciddi birçok hastalık da iştahsızlıkla başlayabilir. Böyle durumlarda doktor kontrolünden geçirilen çocuğa, önerilen biçimde yiyecek verirken onun isteklerini de dikkate almak en uygun yoldur. Hastalık sırasında çocuğu yemek yemeğe zorlamanın hiçbir yararı yoktur. İştahla ilgili olarak ebeveynlerin bilmeleri gereken en önemli şey, çocukların bireysel farklılıklar gösterebildikleridir. Bu nedenle de başka çocuklara bakarak, onların yemek yeme davranışı ile kendi çocuğunuzun yemek yemesini kıyaslamak, çocuğunuzun daha az yediğini düşünmenize neden olabilir.

Neler yapılabilir.

Bazı çocukların iştahlı, bazılarının iştahsız olması pek çok nedene bağlı olabilir. Çocuğu iştahlı ya da iştahsız yapan faktörlerin başında onların iç dünyalarında yaşadıkları, büyük önem taşır. Çocuğun bilinçaltına yerleşmiş bir endişe, üzüntü, nefret veya kıskançlık gibi bir duygu onun iştahını kesebilir. Bu nedenle iştahsız bir çocuk için öncelikle organik bir rahatsızlığın olup olmadığı araştırılırken diğer yandan ruhsal çatışmalarının olup olmadığı da araştırılmalıdır. Bu arada çocukların iyi gıda alamadıkları için problemli olabileceklerinin yanı sıra problemli oldukları için de iştahsız olabilecekleri düşünülmelidir.

İştahsız çocuk karşısında neler yapılabilir.

* Her şeyden önce çocuk sofrada yemek yemesi için zorlanmamalıdır, kendisine yetecek kadarını alacaktır, fazla ısrarlı olunursa, yediklerini çıkarabilir.

* Çocukların farklı büyüme dönemlerinde, iştahları da farklı olabilir, okul öncesi ve okul dönemi azalabilir ama ergenlik döneminde tekrar artacaktır.

* Yemek zamanından önce çocuğa verilen şekerlemeler, çikolatalar, cips vb. abur cubur gıdalar da iştahı azaltabilir. Ancak çocuk acıktığında, yemek zamanını beklemeden ona yemeğini vermek gerekir, ısrarla yemek zamanını bekletmek iştahının kaçmasına neden olabilir.

* Sofrada çocuğu olabildiğince kendi haline bırakmak ve kendisinin yemek yemesine izin vermek doğru bir davranış olacaktır. Evi kirletmemesi ve çeşitli kurallara uyması için aşırı baskı yapılmamalıdır. Çoğu zaman iştahsızlığın altında çocuğun yemek yemesi için zorlanması ve baskıcı davranışlar olabilir, bunlar da yeme isteğini azaltabilir.

* Çocuğun sofrada oyalanması ve yemeğini ağır ağır yemesi karşısında tepki göstermemek en iyisidir. Bu arada çocukla konuşmak, hikayeler anlatmak, şakalar yapmakta onun yemek yemesini zevkli hale getirebilir.

* Küçük çocukların istediği gıdaları ve onların gereksinimleri olan gıdaları bilerek oluşturulan yemek listeleri onların dengeli beslenmelerini sağlayacaktır. Çocuğa değişik alternatifler sunmanın yanında, alınması gereken gıdaları süsleyerek göze daha hoş hale getirmek, çeşitlendirmek onların istemedikleri yemeklere karşı da daha olumlu yaklaşmalarına neden olabilir. Amaç çocuğun çok yemek yemesi değil arzu edilen ve onun için gerekli olan gıdaları almasıdır.

*Aile bireylerinin birbirleriyle olan ilişkilerinin de çocuğun iştahı üzerinde önemli etkisi vardır. Evde yaşanan gergin bir hava, tartışma ortamı çocukların iştahlarının kesilmesine neden olabilir. Büyüklerin üzüntüleri de çocukları etkileyebilir, bu nedenle yaşanan üzüntü ve sıkıntıları da çocuklara yansıtmamalıdır.

* Bazen çocukluk kıskançlıkları da iştahı olumsuz etkileyebilir, bu durum da dikkate alınmalıdır. Bazı çocuklar da ilgi çekmek için yemek yemezler ve bu şekilde ailenin ilgisini üzerine çeken çocuk yemek yememeyi alışkanlık haline getirebilir. Diğer yandan küçük bir kardeşin varlığı ve annenin onun beslenmesi ile ilgilenmesi de çocuğun yemek yemeye karşı tavır almasına, yemeğinin annesi tarafından yedirilmesini istemesine yol açabilir.

* Anneleri ya da babaları tarafından dövülen ve sık azarlanıp eleştirilen çocuklarda da iştahsızlık görülebilir. Çocuk yemek yemeyerek büyüklerini cezalandırıyor olabilir. Yemek yemediğinde anne ya da babasının üzüldüğünü gören çocuk bundan zevk alabilir ve kızdığında ebeveynlerini üzmek için bu yola başvurabilir.

* Yemek sırasında olumsuz ve rahatsız edici olaylardan söz etmek, onların yaramazlıklarını, hoşlanmadığımız yanlarını dile getirmek, eleştirmek, ayıplamak yada suçlamak çocukların lokmalarını boğazlarına dizebilir. Yemek sırasında rahatsız edici durum ve konuşmalardan kaçınmalıdır.

* Çocuğun tabağına yiyebileceği kadar yemek koymak, bazen de azar azar yemek koyarak tabaktaki yemeğin her bitişinde çocuğu takdir etmek, onun yemek yeme davranışının pekişmesine yardımcı olabilir.

* Çocukların iştahını açmak için bir yolda, açık havada zaman geçirmelerini sağlamaktır. Temiz hava ve dışarıda yapılan gezinti ya da oyun onların iştahlarının açılmasını sağlayabilir.

* Yemeklerin lezzeti ve iyi pişirilmiş olmalarının yanında çok sıcak ya da soğuk olmamalarına da dikkat edilmelidir.

* Yemek sırasında sofra kuralları ile ilgili uzun konuşmalar yapmamalı, uyarılarımızı tatlı bir dille yapmalıyız…