Çoğu anne-babanın yakından bildiği gibi, tuvalet eğitimi çocuk gelişiminin önemli aşamalarından biridir, en azından, alt bezi değiştirmenin sona ermesidir.
Amacımız sizi tuvalet eğitiminin aşamaları konusunda aydınlatarak, işinizi bir ölçüde kolaylaştırmaktır.
v Çocuğunuz hazır mı?
Tuvalet eğitim yaşı, çocuğun olgunlaşma durumuna göre değişir. Çocuktan bu konuda her hangi bir istek gelmiyorsa 2 yaşından sonra tuvalet eğitimine başlanması uygun olur. Bazı çocuklarda bu olgunlaşma daha erken olur, belirli bir eğitime gerek kalmadan çocuk idrar ve dışkısını haber vermeye başlar.
Tuvalet eğitimine hazır olduğunu gösteren belirtiler
v Gündüzleri en az iki saat kuru kalması
v Kakasını gizlenerek yapması veya yaptıktan sonra haber vermesi
v Çişini veya kakasını yaptığını belli etmesi
v Öğlen uykusundan kuru kalkması
v Söylediğiniz basit şeyleri anlaması ve uyması
v Bez yerine iç çamaşırı giyme isteği
v Bazı basit giyinme işlerini kendi kendine yapabilmesi, pantolonunu aşağı indirme, eteği yukarı kaldırma, iç çamaşırları indirme ve sonra yukarı çekebilme gibi.
v Başkalarının tuvalette ne yaptığını merak etme, takip etme, taklit etmeye çalışma
Tuvalet eğitimine evde her şey normalken başlanmalıdır. Aileyi etkileyen taşınma, ölüm, ayrılık, tatil, kardeş doğumu, evde yatılı misafir olması, çocuk yönünden olumsuz olabilir, eğitim başka zamana ertelenmeli ve uygun zaman beklenmelidir.
Yapabileceklerimiz.
v Tuvalet alışkanlığı kazandırmak ilgi ve zaman gerektirir, sabırlı olmalıdır.
v Her çocuk tuvalet eğitimi sürecinde ara sıra altına kaçırabilir, kızılmamalı, ayıplamamalı ve hoşgörülü olup zamana bırakılmalıdır.
v Çocukla konuşmalı, cesaretlendirilmeli, övülmeli ve takdir edilmelidir.
v Çocuk kakasını ve çişini yaptığında olumsuz sözler ( pis, kötü koktu vb ) söylenmemelidir, eğitime karşı tepki gösterebilir.
v Çocuğun tuvalet eğitimindeki başarısı veya başarısızlığının zekası ile hiçbir ilişkisi yoktur.
Nasıl yapacağız.
v Eğitime başlamadan bir ay önce lazımlığını, alışverişe beraber çıkarak alabiliriz. Evde her zaman görebileceği bir yere koyar ve üzerine zaman zaman oturmasına izin veririz. Odasına götürebilir, oyunlarında kullanabilir, bu da onun oturağına alışmasını kolaylaştırır, benimsemesini sağlar. Oyuncak bebeklerini lazımlığa oturtarak tuvalet olayını daha kolay anlatabilirsiniz.
v Çocuklar yemeklerden sonra genellikle daha sık kaka yaparlar. O nedenle yemekten sonra bezleri çıkarılıp lazımlığa oturtulurlarsa daha iyi olur. Kaka veya çiş yaparlarsa yanaklarından öper, onları kutlar ve sevindiğimizi belli ederiz, bu davranış onların hoşuna gider, alışmalarını kolaylaştırır. Lazımlığa yapmaz veya istemezlerse asla zorlamayalım, bezlerini bağlayalım, yine yanaklarından öpüp başka zaman yaparız, diyelim.
v Bu iş için, çocuklara uygun kapak kullanarak klozet de kullanılabilir, ama mutlaka ayaklarının altına uygun bir basamak koymalıdır, ayakları yere basarsa daha kolay kaka yaparlar. Tuvalette yanlarında sabırla durmalı, onlara cesaret vermeli, resimli hikaye kitapları okumalıdır, bu davranış onları rahatlatacaktır. Daha sonra sifon beraberce çekilir ve kakanın gidişi izlettirilip” Güle Güle “denilebilir. Bu şekilde kaka ve tuvalet olayını daha kolay anlayabilirler. Korkuyorlarsa asla zorlanmamalıdır.
v Bu dönemde çocuğa, kolay çıkarılabilen rahat giysiler giydirilmelidir.
v Çocuk gündüz düzenli olarak kuru kalıyorsa, evin içinde bezsiz alt çamaşırı ile dolaşmasına izin verilmelidir.
v Çocuk çişi geldiğinde oturağı kullanması konusunda cesaretlendirilmelidir.
v Alıştırma sırasında, çocuk kakasını lazımlık dışına yaparsa sakın kızmayın, sakin davranın, yine altını silip temizleyin, sonrakini buraya yaparız diyerek oturağı gösterin. Kendini suçlu hissetmesin.
v Başlangıçta sık sık hatırlatır ve sürekli tuvalete götürürsek tepki gösterip, inatlaşabilir. Alıştıkça yavaş yavaş belli bir düzen oluşturulur.
Gece kuruluğu bazen gündüz kuruluğu ile beraber başlasa da çoğu zaman aylar, yıllar alabilir.
Tuvalet eğitimi sıklıkla 4 yaş bitiminde tamamlanır.
Eğitim sürecinde geri dönüşümler yaşanabilir. Eğitime bir süre ara verilir. Başarısızlık olarak değerlendirilmemeli ve sabırla yeniden başlamalıdır.
Beş yaş bitiminde çocuğumuz halen tuvalet alışkanlığı kazanamamışsa, uzman yardımı almamız gerekir.
Ahmet Bahçecioğlu 